Zabawa wyobrażeniowa i jej korzyści

Czym jest zabawa wyobrażeniowa i jakie korzyści z niej płyną? 

Czy Twoje dziecko zaserwowało Ci kiedyś babkę z piasku? A może przekonało Cię, że Wasza kanapa to statek piratów? 

Możliwe, że lubi przebierać się za weterynarza i opatrywać ulubione pluszaki. Zdarza się też pewnie, że Wasz salon zmienia się w miniaturowe miasteczko zbudowane z klocków LEGO®! 

To wszystko przykłady zabawy wyobrażeniowej, powszechnie znanej jako zabawa w udawanie. Może jeszcze o tym nie wiesz, ale oprócz tego, że to świetny sposób na spędzanie wolnego czasu, zabawa taka odgrywa ważną rolę w rozwoju dziecka. 

W Grupie LEGO wiemy, że dzieci uczą się poprzez zabawę — w tym także przez odgrywanie ról. W tym artykule przyjrzymy się bliżej temu, na czym polega zabawa w udawanie i jak wspiera rozwój ważnych umiejętności u dzieci w różnym wieku. Przedstawimy również kilka pomysłów oraz zabawek, które zachęcają do takiej formy zabawy.

Czym jest zabawa wyobrażeniowa?

Zgodnie z nazwą zabawa wyobrażeniowa, nazywana także zabawą w udawanie, polega na wykorzystywaniu wyobraźni do wcielania się w różne role i odgrywania wyobrażonych sytuacji z użyciem przedmiotów lub z udziałem innych osób. Dziecko może na przykład zbudować z klocków LEGO® coś, co nazwie „psem”, a następnie ożywić swoje dzieło, naśladując jego zachowanie i wydając odpowiednie dźwięki. Wie przy tym, że nie jest to prawdziwy pies — po prostu odgrywa tę rolę.  

Już w ciągu pierwszych pięciu lat życia (w przybliżeniu) u dzieci można zaobserwować różne formy zabawy w udawanie. Należą do nich: zabawy imitacyjne, symboliczne, zabawy w odgrywanie ról i zabawy z użyciem wyobraźni. Przyjrzyjmy się im bliżej. 

  • Zabawy imitacyjne: na najwcześniejszym etapie zabawa w udawanie polega na naśladowaniu przez dzieci czynności obserwowanych u innych osób. Mogą więc, na przykład, karmić lalkę butelką lub przykładać do ucha zabawkowy telefon. 
  • Zabawy symboliczne: dzieci zaczynają używać przedmiotów w sposób symboliczny. Mogą na przykład podać komuś babkę z piasku i zaproponować jej (udawane) zjedzenie lub zbudować z klocków LEGO DUPLO® kaczkę i udawać, że pływa i kwacze jak prawdziwa. 
  • Zabawy w odgrywanie ról: dzieci odgrywają scenariusze i wcielają się w różne role — samodzielnie lub razem z innymi. Scenariusze te najczęściej bazują na sytuacjach zaczerpniętych z codziennego życia. Może to być na przykład zabawa w szkołę, w której dziecko odgrywa rolę nauczyciela, lub przygotowywanie posiłków w wyobrażonej kuchni. 
  • Zabawy z użyciem wyobraźni: to rozwinięcie zabawy w odgrywanie ról. Kluczową rolę odgrywają tu fantazja i wyobraźnia. Dzieci tworzą własne scenariusze, w których pojawiają się miejsca, postacie i wydarzenia wykraczające poza ich codzienne doświadczenia. Mogą udawać inne osoby lub odgrywać wymyślone scenki, na przykład wyprawy w kosmos czy przygody w fantastycznych krainach. 

Choć zabawa w udawanie najczęściej kojarzy się z młodszymi dziećmi, również starsze dzieci i nastolatki mogą bawić się w ten sposób! Nie sięgają już wprawdzie po przebrania, lalki czy pluszowe zabawki, tak jak robiły to wcześniej, ale nadal rozwijają te same kluczowe umiejętności poprzez działania takie jak tworzenie prac artystycznych, opowiadanie historii, budowanie z klocków LEGO czy granie w gry wideo pobudzające wyobraźnię. 

Korzyści płynące z zabawy w udawanie — często zadawane pytania

  • Jakie są cztery różne rodzaje zabaw wyobrażeniowych?

    Są to: zabawy imitacyjne, symboliczne, zabawy w odgrywanie ról oraz zabawy z użyciem wyobraźni. Zabawy imitacyjne polegają na naśladowaniu codziennym czynności, co pomaga dzieciom lepiej je zrozumieć i przećwiczyć. Zabawy symboliczne to zabawy z wykorzystaniem przedmiotów, które reprezentują coś innego niż to, czym naprawdę są. Wspierają rozwój kreatywności i myślenia abstrakcyjnego. Zabawy z odgrywaniem ról polegają na wcielaniu się w różne postacie i odgrywaniu scenariuszy, co rozwija umiejętności opowiadania historii i przyjmowania różnych ról. Zabawy z użyciem wyobraźni opierają się na tworzeniu fikcyjnych scenariuszy, często we współpracy z innymi, co wspiera kreatywność i współdziałanie. 

  • Czy zabawa wyobrażeniowa i zabawa w udawanie to samo?

    Tak — choć istnieją między nimi pewne różnice. Zabawa wyobrażeniowa to szerokie pojęcie obejmujące wszystkie formy zabawy angażujące wyobraźnię i kreatywne myślenie. Zabawa w udawanie jest jednym z jej rodzajów — skupia się na tworzeniu scenariuszy i nowych historii.

  • Jakie są przykłady zabawy wyobrażeniowej?

    Zabawa wyobrażeniowa to na przykład zabawa interaktywnymi zabawkami, budowanie z klocków LEGO® czy przebieranie się i odgrywanie ról. Wszystkie te aktywności rozwijają kreatywne myślenie i umiejętność opowiadania historii. 

  • Dlaczego rozwijanie wyobraźni u dzieci jest ważne?

    Zabawa wyobrażeniowa wspiera rozwój wielu kluczowych umiejętności, które przydają się na kolejnych etapach życia. Należą do nich, między innymi, kreatywne myślenie, rozwiązywanie problemów, opowiadanie historii oraz umiejętności komunikacyjne. 

  • W jakim wieku dzieci zaczynają bawić się w udawanie?

    Zabawa w udawanie pojawia się zazwyczaj między 12. a 18. miesiącem życia i rozwija się aż do okresu dojrzewania. Może być obecna także później — i nadal przynosić korzyści i satysfakcję — choć jej największe znaczenie dla rozwoju przypada na wczesne lata, mniej więcej do 12. roku życia. 

  • Jak można wspierać dzieci w zabawie w udawanie?

    Istnieje wiele sposobów wspierania zabawy w udawanie. Warto zadbać o czas i przestrzeń do zabawy oraz zapewnić dziecku odpowiednie materiały i zabawki. Jednocześnie dobrze jest ograniczyć własną ingerencję — czuwając nad bezpieczeństwem, ale pozwalając dziecku samodzielnie kierować zabawą.